Backpacken door Sulawesi: Tana Toraja’s bijzondere cultuur

Het duurde slechts 10 uur voor we van Makassar in Tana Toraja belandden. Peanuts voor Sulawesi begrippen en gelukkig hadden we een redelijk comfortabele privé auto. Wél zaten we 10 uur lang als requisieten in een gekkie-compilatie met onze chauffeur in de hoofdrol. Lachend reden we door de landschappen van Sulawesi, met als eindstop Rantepao, Tana Toraja.

Tana Toraja uitzicht

Tana Toraja uitzicht

Hanging Graves & Baby Tree

We huurden na aankomst gelijk 2 scooters en reden zonder duidelijke eindbestemming de hele dag rond. De omgeving was prachtig en we genoten van de mooie rijstvelden en de bijzondere Toraja-huizen met de typische boot-dakjes (tongkonan). We kwamen bij een begraafplaats aan de rotsen (hanging graves), en de babytree terecht. In een grote boom worden hier dode baby’s begraven, met het idee dat hun ziel in de boom meegroeit.

Baby tree graves, Tana Toraja, Sulawesi

Baby tree graves

Tongkonan huizen, Tana Toraja, Sulawesi

Tongkonan huizen

De hanging graves zijn meer praktisch van aard,  de Torajenezen geloven namelijk dat je na je dood je bezittingen mee kunt nemen, en de overledenen werden dus ook begraven met hun duurste spulletjes. Ongelovigen zagen hier wel brood in en begonnen de graven leeg te roven. Als oplossing daarvoor werden de doden voortaan hoog in de rotsen begraven, op een houten balkon. Nu, jàren later, is al dat hout zowat vergaan. De skeletten echter niet, en hierom liggen de wandelpaden bezaaid met schedels en andere botten. Luguber, vinden wij, maar in Tana Toraja de normaalste zaak van de wereld 🙂

Hanging graves, Tana Toraja, Sulawesi

Hangjng graves

Tana Toraja begrafenis

Waar Tana Toraja vooral bekend om is, zijn haar bizarre begrafenissen, die je als toerist kan bijwonen. Deze bevatten echter zo lugubere rituelen, dat het voor ons even nadenken was of we er wel of niet heen zouden gaan:

Tim: Samen met Jimmy en Ineke (broer en moeder van Shirley) heb ik een Toraja begrafenis bijgewoond. Ik was te benieuwd naar hun rituelen, en moest dit met m’n eigen ogen zien, ook al vind ik enkele dingen te ver gaan. We kwamen op een plek met een huis, een aantal overkappingen voor de bezoekers, een klein overdekt podiumpje met de kist, een torentje waar de kist naartoe gebracht moest worden, en een podium met een microfoon voor o.a. de ceremoniemeester. Door een gids werden we voorgesteld aan de familie, en kregen we een korte rondleiding (tot zover de rol van de gids).

Op een heuvel achter het huis werd het eten klaargemaakt, naast de varkens die levend vastbebonden op de grond lagen om geslacht te worden. Het varkensvlees werd met wat kruiden in bamboe gestopt en op het vuur gegooid, als voorbereiding voor de lunch. In de tent waar de andere voorbereiden bezig waren, kregen we een kop thee en koekjes als welkomstgebaar.

Ceremoniemeester

Toen we vervolgens onder de overkappingen gingen zitten, begon de ceremoniemeester met een lang, voor ons onverstaanbaar, verhaal dat overstuurd de speakers uit denderde.
Deze veel te lange toespraak in combinatie met een slechte keyboard performance en de harde grond waar we op zaten, was op z’n minst oncomfortabel te noemen, waarop Jimmy en ik besloten even de benen te strekken.

Tana Toraja optocht

Zo’n 15 minuten later begon een prachtig ritueel waarbij de kist in een een kleine tongkonan door familie de straat door gesjouwd wordt. Aangezien we op deze straat stonden konden we alles goed aanschouwen. De stoet begon met een lange rode doek gedragen door de vrouwelijke familieleden. Het doek zat vast aan de tongkonan met de kist, die door de mannen gedragen werd. De groep werd vergezeld door jongens met enorme bamboestokken, en een aantal buffels. Tijdens de optocht werd er veel gelachen, geroepen en geklierd onder elkaar. Totaal geen depressieve gezichten te zien, zoals we in het westen gewend zijn. Helemaal apart was dat de kist af en toe, onder luid gejoel, door elkaar werd geschud, om de ziel van de overledene wakker te maken.

Buffel offering

Eenmaal terug bij het terrein werd de kist in de toren gedragen. Het eindstation van het lichaam, het punt waar de Torajenezen de persoon echt als dood beschouwen (overleden personen worden nog maanden, soms jaren, gezien als ziek en kleinkinderen spelen dan nog regelmatig met hun ‘zieke’ opa), en het moment dat de ziel naar het hiernamaals vertrekt. Deze ziel zal volgens de Torajenezen worden begeleid door de zielen van zijn of haar buffels. Nadat de kist in de toren was geplaatst, waren we getuige van een buffel offering, om deze mee te sturen met de overleden persoon. De poten van de buffel werden aanelkaar vastgebonden waardoor het dier op de grond viel. Met een manchete werd de keel doorgesneden, en bloedde het beest langzaam dood. Een veel te heftig tafereel na een bijzondere feestelijke optocht.

Tana Toraja begrafenisrituelen: Cultuur of Barbaars?

Shirley: ik ben niet naar de begrafenis geweest. Hoezeer ik geïnteresseerd ben in culturen, zeker met een duidelijk andere zienswijze dan de mijne, gaat me dit echt te ver. Ik ben van mening dat je niet alles maar onder het labeltje ‘traditie’ kunt plaatsen om je acties te bagetaliseren of aan te prijzen. Het vastbinden en slachten van de varkens, en het lynchen van de buffels en zelfs het stierenvechten wat eraan vooraf gaat, is gewoon dierenmishandeling, traditie of niet. Ik ben hierom dus niet gaan kijken, omdat ik op geen enkele manier deze cultuur wil supporten. De grens ligt voor mij bij de agressie die eraan te pas komt. Op het moment dat er geweld wordt gebruikt op welke manier dan ook, richting mens óf dier, vervalt naar mijn mening het excuus ‘cultuur’.

Het volk van Tana Toraja heeft in ieder geval een bijzondere, en voor ons bizarre, kijk op het leven en de dood. Dit, samen met de mooie landschappen en de tongkonan huisjes, maakte het sowieso een onvergetelijke plek!



Booking.com

Backpacken door Sulawesi: Tana Toraja’s bijzondere cultuur
5 (100%) 5 votes

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *